Brussel off the beaten track: Molenbeek

apr 5, 2021 | Belgium, Travel to

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

De Brusselse gemeente Sint-Jans-Molenbeek heeft een niet al te beste bijklank in Europa en dat vind ik jammer. Want dit deel van de Belgische hoofdstad heeft zoveel meer te bieden: bruisende winkelstraten, een handvol toffe musea, culturele centra, een kasteel en zelfs een landschapspark. Maak kennis met deze onbekende en onbeminde plek.

Sinds 2016 weet iedereen waar Molenbeek ligt. Enkele daders van de aanslagen in Parijs en Brussel hadden zich hier gedurende enige tijd verschanst. De internationale pers, zoals altijd alom aanwezig in de stad, woonde de zoektocht en de ontknoping bij. En de gemeente kwam alweer in een slecht daglicht te staan.

Oké, Molenbeek kampt met heel wat uitdagingen op socio-economisch vlak. Zo heerst er hier, net als in een aantal andere wijken in de Brusselse Kanaalzone, heel wat armoede en werkloosheid. En toch is Molem, zoals sommige locals het noemen, zoveel meer als dat.

Tekst gaat verder onder foto’s.

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)
Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

Culturele rijkdom

Als leerkracht en deelnemer aan een theaterproject leerde ik dit stadsdeel van binnenuit kennen. Ik zag toen een heel andere kant: op cultureel vlak is dit een enorme rijke gemeente. Zo hebben veel kunstenaars hier hun ateliers en al sinds een jaar of tien wordt er volop geïnvesteerd in Molem. Er is sinds kort ruimte voor gewaagde stadsvernieuwing, nieuwe musea en in 2014 was dit eventjes de culturele hoofdstad van Franstalig België. De molentjes aan het kanaal zijn hier nog de dynamische getuigen van.

Deze culturele rijkdom begint immers uit te stralen naar de rest van Brussel en daarbuiten. Aan het kanaal staan inmiddels de eerste hotels en het schitterende Millenial Iconoclast Museum of Art.

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

10 dingen om te doen in Molenbeek

Hieronder heb ik een opsomming gemaakt van 10 verschillende activiteiten die je in Molenbeek kan doen. De eerste 8 liggen op wandelafstand van elkaar, voornamelijk in Oud-Molenbeek. Deze zogezegde oude wijken zijn heel handig met de metro te bereiken. Het kasteel van Karreveld en het Scheutbos liggen in het nieuwere Hoog-Molenbeek, een paar kilometer verderop, maar wel bereikbaar met de bus.

De laatste jaren is Oud-Molenbeek ontdekt door investeerders, waardoor er heel wat beweging is en zaken snel kunnen veranderen.

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

1. Belle-Vue-brouwerij en Millenial Iconoclast Museum of Art (MIMA)

Dit is vaak het eerste wat bezoekers van Molenbeek zien. En tegelijkertijd is dit ook de enige plek waar je een aantal buitenlandse toeristen zult vinden in de wijk. Want op een steenworp afstand van de Brusselse Grote Markt vind je de oude brouwerij van Belle-Vue. Tot 1996 werden er hier lambiekbieren gebrouwen. Dat zijn amberkleurige bieren, zoals de geuze. Het complex stond nadien jaren leeg. Sinds 2013 zit het Meininger Hotel hier en sinds kort ook Hotel Belvue. Het eerste trekt vooral jonge rugzaktoeristen aan en beschikt ook over een café waar je als niet-hotelgast ook welkom bent.

Op de site zit ook het privémuseum MIMA, of Millenial Iconoclast Museum of Art. Hier vinden wisselende tentoonstellingen plaats. Zo heb ik er al een expositie gezien over rebellie en later nog één van conceptuele kunst met autowrakken. Vanaf het dak heb je een tof uitzicht over het centrum van Brussel en de Kanaalzone. Op de begane grond zit dan weer een museumshop met café waar je goede koffie en een lekker stuk pizza kunt krijgen.

Waar? Henegouwenkaai of Quai du Hainaut. Bereikbaar per tram via halte Ninoofsepoort (Porte de Ninove) of metrostation Graaf Van Vlaanderen (Comte de Flandre).

http://www.mimamuseum.eu

https://www.meininger-hotels.com/nl/hotels/brussel/hotel-brussel-centrum/

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

2. Ninoofsepoort

De Ninoofsepoort of Porte de Ninove was jarenlang een vervallen industrieel gebied zonder veel sociale controle waar echt helemaal niks te beleven was. Omdat de omliggende dichtbevolkte wijken naar meer groen snakten, werd er hier een groen en open park gemaakt. Op mooie dagen kun je hier chillen tussen de locals. Hier worden op vrije dagen ook heel wat activiteiten voor kinderen en jongeren georganiseerd door de jeugdwerking.

Aan de overkant van de drukke Kleine Ring (Petit Ring) ligt de oude stadspoort die naar Brussel-Centrum leidt. Voor de kenners onder ons: deze ligt inderdaad niet in Molenbeek, maar wel op het grondgebied van Brussel-Stad.

Waar? Aan de gelijknamige tramhalte of op wandelafstand van metrostation Graaf Van Vlaanderen (Comte de Flandre).

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

3. Libelco & Recyclar

Wie het kanaal volgt richting het zuiden, passeert de sluis. Een eindje verderop zie je er een nieuwe beweegbare voetgangers- en fietsbrug. En weer een stukje verder de oude hangars van het bedrijf Libelco, van waarvandaan tot voor kort auto’s richting Afrika werden getransporteerd. We zijn in de Heyvaertwijk (Quartier Heyvaert), waar de auto-industrie stilaan plaatsmaakt voor andere projecten.

Zo wordt de hangar van Libelco omgebouwd tot ontmoetingsruimte voor buurtbewoners. Check ook het daarnaast gelegen café l’uZinne. En in de Manchesterstraat (Rue Manchester) vind je dan weer het legendarische culturele complex van Recyclart. Zij organiseren voorstellingen van werk van fotografen en feestjes, wat gegarandeerd fijne avonden oplevert.

Waar? Libelco en l’uZinne zitten aan de Nijverheidskaai (Quai de l’Industrie), tussen tramhalte Ninoofsepoort (Porte de Ninove) en metrostation Delacroix. Recyclart is ook via deze haltes te bereiken.

http://www.recyclart.be/nl/agenda

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

4. Winkelen in Oud-Molenbeek

Ook wie van winkelen houdt, is in Molenbeek aan het juiste adres. Zo kun je aan de Gentsesteenweg (Chaussée de Gand) letterlijk alles kopen wat je je maar kunt inbeelden. Pijnboompitten, darboeka’s (een trommel van Noord-Afrikaanse oorsprong) of vergulde draagstoelen voor op een bruiloft? Hier heb je het. Fastfoodketen Tonton Chami zit hier ook en serveert pikante burgers. Voor de mitraillette kun je dan weer beter naar snackbar Regalo gaan. De mitraillette, een stuk stokbrood gevuld met friet, vlees, salade en saus, is in de vorige eeuw in Molenbeek uitgevonden. Behoefte aan goede koffie? Op de steenweg vind je ook hippe brasserie Kandinksy Family.

Verder zitten er in de gezellige Pradostraat (Rue du Prado) enkele kledingwinkels en op het Gemeenteplein (Place Communale) is er iedere donderdag- en zondagmorgen een drukke markt. Blijkbaar zou er ook onder het plein een kunstwerk verborgen moeten liggen.

Waar? Al deze plekken zijn te bereiken via metrostation Graaf van Vlaanderen (Comte de Flandre).

https://www.tontonchami.com

https://kandinsky-family.be

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

5. Sint-Jan-de-Doperkerk

Een andere blikvanger van Oud-Molenbeek is de Sint-Jan-de-Doperkerk (Église Saint-Jean-Baptist), een art-déco-gebouw uit de jaren ’30 van de vorige eeuw. Regelmatig doet de kerktoren mij aan minaret van een moskee denken.

Leuk om te weten: deze kerk draait niet enkel om het katholicisme. De lokale diversiteit weet dit gebouw ook te vinden voor bijvoorbeeld gospel- en gnawa-concerten (gnawa is een Marokkaanse soefi-orde en muziekstijl).

Zin in een hele goede koffie of een Portugese pastel de nata (klein gebak)? Brol in de Ribaucourtstraat 91 (om de hoek bij metrostation Ribaucourt) is de ideale plek om tot rust te komen in dit hectische stuk stad. 

Waar? Deze kerk zit aan het Sint-Jan-Baptistvoorplein (Place Saint Jean-Baptist) en is bereikbaar via metrostations Graaf Van Vlaanderen (Comte de Flandre) en Ribaucourt.

6. MoMuse & Maison des Cultures

Vlakbij de kerk, in de Mommaertsstraat (Rue Mommaerts), is een oud schoolgebouw uit de 19e eeuw dat is omgebouwd tot museum en cultureel centrum. Museum MoMuse functioneert er als gemeentelijk museum. Hier kun je ervaren hoe Molenbeek eigenlijk altijd een arbeidersgemeente is geweest. Tijdens de Belgische industriële revolutie werd deze wijk zelfs het Manchester aan de Zenne (lokale rivier) genoemd.

Een echt bruisende plek in Oud-Molenbeek is het Huis van de Culturen en de Sociale Samenhang (Maison des Cultures et de la Cohésion Sociale), een begrip in Brussel. Meermaals per maand zijn er voorstellingen, meermaals per jaar zijn er fototentoonstellingen en wekelijks organiseren dozijnen aan activiteiten. Zo heb ik hier gedurende drie jaar toneel gespeeld bij een tweetalig theatergezelschap, met mensen uit Molenbeek en ver daarbuiten.

Waar? Bereikbaar via metrostations Ribaucourt en Graaf Van Vlaanderen (Comte de Flandre).

http://www.momuse.be/nl/musee_nl.html

http://www.lamaison1080hethuis.be/nl/Nieuws/

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

7. Industriemuseum La Fonderie

Een echt verborgen plekje in Brussel is La Fonderie, een museum over industrie en arbeid. Dit wordt gerund door een lokale stichting. De tuin is gratis toegankelijk en laat je zien hoe belangrijk de industrie vroeger in Molenbeek was. Als je goed kijkt, kun je zelfs een standbeeld van controversieel vorst Leopold II in hun opslagruimte zien liggen. In deze tuin ben ik ook al bij concerten geweest.

Het eigenlijke museum is binnen in het gebouw, hiervoor moet je wel wat inkom of entree betalen.

Waar? Dit zit in de Ransfortstraat (Rue Ransfort) en is bereikbaar via tramhalte Ninoofsepoort (Porte de Ninove) en metrostation Graaf Van Vlaanderen (Comte de Flandre).

https://www.lafonderie.be

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

8. Omgeving Weststation

Begin deze eeuw werd het flitsende station Brussel-West opgeleverd, waar treinen, metro’s, trams en bussen passeren. Voor het lokaal vervoer werkt dit uitstekend, maar het treinaanbod wil er maar niet van de grond komen. De infrastructuur is er nochtans. De directe omgeving van deze is ook een groeigebied waar enorm veel in wordt geïnvesteerd.

Zo staat er de witte Ekla-toren (Tour Ekla) en worden aan de Ninoofsesteenweg veel nieuwe onderwijsprojecten met nieuwe schoolgebouwen gerealiseerd. Hier bouwt Brussel volop aan de toekomst. Om deze vernieuwde wijk nieuw leven in te blazen, is hier vorig jaar pop-up ontmoetingscentrum MolenWest opgeleverd. Zij organiseren regelmatig activiteiten.

Waar? Aan metro-, trein-, tram- en bushalte Weststation (Gare de l’Ouest).

http://www.1010au.net/projects/molenwest-square

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

9. Kasteel Karreveld (Château Karreveld)

Voorbij de spoorlijn aan het Weststation begint het andere Molenbeek. Dit wordt Hoog-Molenbeek genoemd vanwege de hogere ligging. Er is meer ruimte en de wijken zijn er minder volks, soms bijna chique. Zo vind je niet zover van de Koekelbergbasiliek het Kasteel van Karreveld. Sommige delen van dit kasteelcomplex dateren zelfs uit de 13e eeuw. In de 20e eeuw is dit kasteel gerenoveerd, er ligt ook een aangenaam en rustig park rond.

Het kasteeltje is eigendom van de gemeente, die hier ook regelmatig voorstellingen organiseert.

Waar? Aan de Louis Mettewielaan (Avenue Louis Mettewie) en bereikbaar via tramhalte Begraafplaats van Molenbeek (Cimétière de Molenbeek).

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

10. Scheutbos

Helemaal aan het einde van Molenbeek, vlak aan de Grote Ring, ligt een landschapspark wat je niet in de stad zou verwachten. Naast de gigantische privéflatgebouwen aan de Louis Mettewielaan (Avenue Louis Mettewie), vind je een heuvelachtig landschap met bossen, moerassen en zelfs enkele grazende Schotse hooglanders. Het oostelijk deel van het park is netjes aangelegd, het westelijk deel is een natuurgebied. Er gaan verschillende wandelroutes door het gebied, die soms deels over houten vlonders en door de velden lopen. De beekjes die je tegenkomt zijn de Leibeek en de, jawel, Molenbeek, waar de gemeente naar is vernoemd.

Rond het Scheutbos zie je eigenlijk altijd wel bebouwing. Hier eindigt Sint-Jans-Molenbeek, maar begint het Brusselse Sint-Agatha-Berchem (Berchem Sainte-Agathe) en het Vlaamse Dilbeek.

Het Scheutbos is bereikbaar via bushalte Moortebeek van De Lijn, deze bussen rijden tussen het Weststation, Dilbeek en het Pajottenland. Een andere mogelijkheid is bushalte Machtens van de MIVB (STIB) die bediend wordt door lijnen 49 en 53.

https://www.natuurpunt.be/natuurgebied/scheutbos

Molenbeek (foto: Jochem Oomen)

Praktisch

Veiligheid – ik schrijf het erbij omdat ik deze vraag weleens krijg: ik kom al acht jaar in Molenbeek en heb hier nog niks meegemaakt. Ik ken hier eigenlijk alleen maar toffe mensen. In metrostation Ribaucourt zitten soms drugsverslaafden, maar van hen heb ik nooit last gehad. Ben je fotograaf? Na de negatieve persaandacht ziet niet iedere buurtbewoner grote camera’s graag komen.

Wat doen na Molenbeek? In Dilbeek is een park met kasteel, in het naburige Anderlecht is een historisch centrum met Begijnhof en museum Erasmushuis en aan de overkant van het kanaal ligt het alom bekende Brussel-Centrum.

Disclaimer: deze blog is geen samenwerking met bovengenoemde partijen, gewoon puur enthousiasme van iemand die van Molenbeek houdt en dat graag met de rest van de wereld deelt. 

Meer Brussel off the beaten track?

6 dingen die je alleen in België tegenkomt

In België kom je heel wat interessante dingen tegen. Zoals het aftands ogende frietkot en het...

Ardennen off the beaten track: Fondry des Chiens

De meeste bezoekers van de Ardennen gaan vaak bekendebestemmingen. Je ziet er veel natuurschoon,...

Brussel off the beaten track: Tour & Taxis

In Brussel kom je heel wat spoorweggeschiedenis tegen. Zo waren de spoorwegterreinen rond het oude...

0 Comments

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *