Charleroi: wandelen langs industriële archeologie

feb 20, 2021 | Belgium, Travel to

Industriële archeologie in Charleroi (foto: Jochem Oomen)

Oké, toegeven: dit dagje uit of weekendje weg is niet aan iedereen besteed. Je moet er maar zin in hebben om over glibberige heuvels en langs kapotte fabrieken te wandelen. Maar hou je van avontuur, het zoeken naar schoonheid in lelijke dingen en van Europese geschiedenis? Dan zijn de wandelpaden in Charleroi echt iets voor jou. Deze gaan onder andere over de Terril de Piges met mooi uitzicht en langs de Samber via de fabrieken van Cockerill.

Industriële archeologie in Charleroi (foto: Jochem Oomen)

Een heftig verleden, maar betere toekomst?

Het is tegenwoordig moeilijk te geloven, maar zo’n honderd jaar geleden was Charleroi een enorm welvarende stad. Tot begin jaren ’70 van de 20e eeuw draaide de staalindustrie hier nog op volle toeren. Ook werd er lange tijd aan mijnbouw gedaan. Wat nu nog overblijft van dit roemrijk verleden zijn onder andere industriële gebouwen. Zo is de voormalige mijnsite van Marcinelles inmiddels het herdenkingsmuseum Bois du Cazier voor een ramp uit 1956 geworden. En de terrils, kunstmatige bergjes van mijnafval, zijn inmiddels overwoekerd door plantengroei en bieden midden in de stad een interessante flora en fauna.

Ondanks de heftige geschiedenis van deze stad (mijnramp van 1956, sluiting van de mijnen en de zware industrie vanaf circa 1970 met veel werkloosheid tot gevolg, verschrikkelijke zaak-Dutroux in de jaren ’90…) doet deze stad haar best om als een feniks uit de as te herrijzen. Zo brengt het vliegveld Brussels South Charleroi niet alleen reizigers, maar ook steeds meer nieuwe banen naar de stad. Het centrum is opgeknapt met een mooi winkelcentrum, het lokaal politiekantoor is een landmark van moderne architectuur geworden en de metrostations krijgen een make-over. En juist ja, Charleroi heeft ook een metro want deze stad is gigantisch: in de gemeente zelf wonen slechts ongeveer 200 000 man, maar met alle voorsteden erbij tikt de agglomeratie al snel de half miljoen aan.

Charleroi (foto: Jochem Oomen)

Terril de Piges

Deze metropoolregio is dus volop in verandering. Zo is er een jarenlang debat bezig over wat men nu eindelijk wil gaan doen met de resten van het industriële verleden. En zolang er onduidelijkheid is, is de kans aanwezig dat één en ander kan gaan verdwijnen. Dus daarom is nu het juiste moment om eens een deel van de wandeling Boucle Noire of Zwarte Lus te gaan doen. Dit is een lang wandelpad van circa 20km en wordt afgekort tot GR412. GR staat in het Frans voor grande randonnée of grote wandeling. Omdat ik zelf veel met fotografie bezig ben en dus de tijd moet nemen om nieuwe zaken in mij op te nemen, heb ik tot nu toe maar één deel van deze wandeling gedaan. Dat was het wandelpad over de Terril de Piges. Het wandelpad langs de Samber maakt officieel geen deel uit van de Boucle Noire.

Je kan de officiële route van de Boucle Noire volgen, maar ook je eigen draai er aan geven. Zo kun je de Terril de Piges het gemakkelijkst bereiken via het station Charleroi-Ouest. Omdat daar niet zoveel treinen stoppen, kan je dit ook per metro of te voet bereiken vanaf het belangrijkste station Charleroi-Sud. Eenmaal aan Charleroi-Ouest steek je de sporen over en de ringweg onderdoor en je wandelt een parkje in. In dit parkje zie je een poortje met een trapje: dat heet Porte Adrien of Porte Hadrien in de volksmond. Deze ingang leidt je naar het wandelpad dat de terril op gaat.

Charleroi (foto: Jochem Oomen)
Charleroi (foto: Jochem Oomen)

Natuur midden in de grote stad

Zelf bezoek ik dit bergje op een vochtige dag in december. Vanaf de Porte (H)Adrien heb je een netwerk aan paadjes. Ik zoek naar het best begaanbare pad, omdat het vrij glibberig en steil is. Af en toe moet ik mij ook vasthouden aan struiken om niet weg te glijden… Bij deze ben je dus gewaarschuwd: voorzie goede wandelschoenen met grip en als het even kan ook nog handschoenen.

Eenmaal op de top kijkt een roofvogel mij verstoord aan en vliegt weg. Een paar uur lang heb ik er het rijk voor mezelf alleen en maak ik foto’s. Vanaf deze plek zie je eigenlijk hoe groot Charleroi is. Je overziet het centrum, de verhoogde kleine ring, de metroviaducten, de staalindustrie aan de Samber en de deelgemeente Dampremy. Ik sta er tussen de rozenbottels, laag overvliegende vogels en hoor op de achtergrond af en toe een metro voorbij komen.

Charleroi (foto: Jochem Oomen)

De erfenis van Cockerill-Sambre

Als je na de Terril de Piges nog energie over hebt, dan kun je de terril langs de andere kant verlaten (die helling is nog veel steiler…) en je weg proberen te vinden naar de Samber. Maar dan moet je langs een drukke weg wandelen onder het metroviaduct. Voor het uitzicht is dat niet direct aan te raden. Zelf ben ik in de maand juli met familie vanaf station Charleroi-Sud het wandelpad Ballade Charleroi-Marciennes gaan nemen. Dit is autovrij en verbindt de grotere treinstations Charleroi-Sud en Marchienne-au-Pont met elkaar. Marchienne-au-Pont is tegenwoordig ook een deelgemeente van Charleroi.

Als wij het pad nemen, dan hopen we stiekem dat de zon niet meer doorbreekt en dat het gaat regenen. Zodat we hele trieste foto’s kunnen maken. We gaan immers wandelen langs het erfgoed van het voormalige bedrijf Cockerill-Sambre. Dit was genoemd naar de Britse industrieel John Cockerill die in België de zware industrie mee heeft opgericht. Ooit werkten er duizenden mensen voor dit bedrijf, maar vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn er stelselmatig afdelingen gesloten. Zo ook langs de Samber in Charleroi…

Industriële archeologie in Charleroi (foto: Jochem Oomen)
Industriële archeologie in Charleroi (foto: Jochem Oomen)

Door de regen langs de zware industrie

Onze wens komt uit, het begint te regenen. De lucht wordt asgrauw en onze camera’s komen tevoorschijn. Door de hekken heen maken we heel wat foto’s, want het valt op dat er steeds meer fabrieken in deze zone verdwijnen. Ook aan de overkant van de rivier kunnen we heel wat industrieel erfgoed zien.

(Tekst gaat verder onder de foto’s.)

Industriële archeologie in Charleroi (foto: Jochem Oomen)
Industriële archeologie in Charleroi (foto: Jochem Oomen)

We wandelen verder, nog steeds door de regen, langs de rivier en tussen de industrie. Hoe dichter we bij Marchienne-au-Pont komen, hoe netter het wordt. Ter hoogte van metrostation Providence zien we nog wat coole street-art en fabrieken die nog werken. Af en toe staan er indicaties langs het pad dat je contact op moet nemen met de fabriek in kwestie als je er langs wilt, omdat hun hijskranen kunnen werken. Wij zijn er op een zondag en volgens lokale passanten is het dus vrije doorgang.

Na een paar uur komen we uiteindelijk, moe maar voldaan, aan op het station van Marchienne-au-Pont. Hier zien we groepjes andere wandelaars die wellicht een deel van de Boucle Noire hebben het gewandeld.

Charleroi (foto: Jochem Oomen)

Praktische info

Ligging: Charleroi ligt op driekwartier rijden ten zuiden van Brussel. Ga je met de trein, dan ben je ongeveer een uur onderweg. Doordeweeks is er een verbinding om het halfuur tussen de Brusselse grote stations (Noord, Centraal en Zuid / Midi) en die van Charleroi (Sud en Marchienne-au-Pont). In het weekend gaat die intercitytrein maar één keer per uur.

Bereikbaarheid wandelpaden: het wandelpad naar de Terril de Piges ligt op tien minuten wandelen van station Charleroi-Sud. Ga je met de metro? Stap dan af aan Gare de l’Ouest en niet aan Piges, want dat station is niet direct verbonden met een officieel wandelpad. Het wandelpad Ballade Charleroi-Marchienne ligt eveneens op tien minuten stappen van zowel de stations Marchienne-au-Pont als Charleroi-Sud.

Hoe lang doe je erover? De top van de Terril de Piges ligt op 2 km van station Sud, maar trek maar gerust een vol uur voor de heenweg uit. En driekwartier vanaf station Ouest. Want je gaat over een wandelpad steil omhoog de wildernis in. Het wandelpad langs de Sambre is van station tot station 4,2 km. Dit is helemaal vlak, geplaveid en wandelt zeer comfortabel. Je kan dit op een uur doen, maar als je veel om je heen kijkt, ben je gerust een hele middag zoet.

 

Meer doen in Charleroi?

Soms komen er ook gewone toeristen in Charleroi. Die gaan dan naar het mijnmuseum Bois du Cazier, het uitstekende Musée de la Photographie en naar het hippe winkelcentrum Rive Gauche in het centrum. Die eerste twee vind ik echt geweldig, dat winkelcentrum is architectonisch wel interessant. Verder is de street-art ter hoogte van metrostation Providence een hotspot voor de liefhebbers en worden er in de zaal Rockerill goede concerten gehouden.

Meer weten?

Gedetailleerde routebeschrijving Terril de Piges op WikiLoc: https://nl.wikiloc.com/routes-wandelen/balade-sur-le-terril-des-piges-a-dampremy-1916982

Extra info over de wandeling over de Terril de Piges op Chemins des Terrils: https://cheminsdesterrils.be/parcours/autour-du-terril-des-piges-a-dampremy/

Meer info over het wandelpad Boucle Noire van de toeristische dienst van Charleroi-Métropole: https://www.cm-tourisme.be/nl/a/gr412-boucle-noire

Opmerking van de auteur: voor zover het mij duidelijk is, zijn bovenstaande wandelroutes officieel en dus legaal. Verder is deze blog louter informatief en kunnen hieraan geen rechten worden ontleend. De auteur stelt zich niet aansprakelijk in geval van problemen. Ook is dit geen officiële samenwerking met bovengenoemde partijen, slechts puur enthousiasme van een fotograaf die graag het avontuur tegemoet gaat.

Meer doen in Charleroi?

Fietsen in Brussel: doen of niet?

Zoals zovele andere Nederlanders ben ik met een fiets opgegroeid. Die gebruikte ik dan ook...

Holland off the beaten track: Gemaal Schuddebeurs

Hoewel het kraaknette Nederland niet meteen avontuur oproept, valt er toch nog van alles te...

Charleroi: highlights van een stad in transitie

Nog altijd is deze grote stad ten zuiden van Brussel een grote onbekende voor heel wat mensen....

0 Comments

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *